Op en vlak onder de grond leven over het algemeen de meeste diertjes. Het aantal kan wel oplopen tot enkele miljoenen per m². Het is dus niet zo gek dat je tijdens het werken in de tuin regelmatig het een en aandervindt. En zo vond ik begin november tijdens het spitten van de grond een lang, bruinachtig en glanzend beestje met veel pootjes. Ja, u raadt het al, ik had een duizendpoot opgegraven. Zijn lichaam bestaat uit 15 segmenten met aan elk segment één paar poten, hetgeen dus neerkomt op 30 poten. Dus geen duizend zoals zijn naam aangeeft. Maar geef toe, het zijn er wel veel en het is knap dat hij niet over zijn eigen poten struikelt.
Op de kop heeft hij 2 grote voelsprieten. Omdat hij in de bovenste grondlaag, onder schors of stenen leeft waar het altijd donker is heeft hij weinig aan goede ogen. Die heeft hij dan ook niet. Hij registreert slechts verschil in lichtsterkte. De voelsprieten zijn echter heel belangrijk om prooien te vangen. De duizendpoot voelt hiermee een prooi bewegen, gaat er razendsnel op af en vangt het met zijn sikkelvormige kaken, die een verlammend gif in de prooi spuiten. Ze bijten ook mensen.. En dat voelt aan als een wespenbeet. Niet echt lekker maar verder ongevaarlijk. Gelukkig had ik het beestje met een schepje opgegraven en niet met mijn blote hand. Weer een goed leermoment! Ja, al doende wordt men wijs.



Bron: Wikipedia James K. Lindsey

Verschil tussen mannetjes en vrouwtjes is voor ons niet zichtbaar. We kunnen wel zien of we met een jong dier te maken hebben, want die heeft minder pootjes. Voor er echter kleintjes zijn moet er natuurlijk wel eerst het een en ander gebeuren.
Het mannetje maakt een zaadpakketje en geeft dit aan het vrouwtje. Van een echte paring is dan ook geen sprake. Het vrouwtje legt de eieren op de grond en bevrucht ze met het zaad uit dit pakketje. De eieren worden na het leggen gewoon aan hun lot overgelaten. In een ander boek las ik echter dat het vrouwtje de eieren enige tijd tussen de achterpoten draagt alvorens ze stuk voor stuk in de grond te leggen. Vaak rolt ze de eieren eerst nog even over de grond om ze van een beschermend grondlaagje te voorzien om uitdroging en beschimmeling tegen te gaan. Uit de eitjes komen kleine duizendpootjes, de zogenaamde nimfen, met maar 7 paar poten. Heel soms bewaakt de moeder de jongen, maar meestal moeten ze het zelf maar uitzoeken. De jongen eten kleine insecten, slakken, wormen, pissebedden en spinnen en groeien als kool. Al dnel is het pantser te klein en vervellen ze. Het nieuwe pantser heeft na elke vervelling meer pootjes tot ze uiteindelijk 15 paar pootjes hebben. Na ± 3 jaar zijn ze geslachtsrijp en als ze niet door een vogel o.i.d. opgegeten worden leven ze ongeveer 6 jaar.
Het uitwendige skelet kan helaas geen lichaamsvocht vasthouden. Als ze dus te lang boven de grond zijn drogen ze uit en gaan onherroepelijk dood. Daarom zijn ze vooral ’s nachts en tijdens regen actief. Overdag verbergen ze zich op donkere, vochtige plaatsen. Omdat ze veel onder de grond leven, ademen ze via een netwerk van vertakte buisjes, de zogenaamde tracheeën.
Tuinders zijn erg blij met duizendpoten, omdat ze onder andere plantenetende diertjes nuttigen.
Een andere duizendpoot is de miljoenpoot. Dit diertje heeft 2 paar tere pootjes per lichaamssegment en is geen jager. Hij leeft van plantaardig voedsel en kan zich in tegenstelling tot de gewone duizendpoot bij gevaar oprollen.
Al met al toch wel interessante beestjes, die het bestuderen en bekijken zeker waard zijn.
Kijk alleen wel uit voor de bijtgrage kaken. Een gewaarschuwd mens telt tenslotte voor twee.

Gerda Hos

Klik hier voor meer informatie op Wikipedia